Waarom harder werken je niet verder brengt (en rust juist wel)

Hoe vaak check jij je telefoon?

Even tussendoor. Terwijl je wacht op iemand. Tijdens een saaie taak. Of gewoon automatisch, zonder er echt over na te denken.

Volgens neuropsycholoog en focus-expert Mark Tigchelaar is dat geen onschuldige gewoonte. Sterker nog: één minuut scrollen kan ervoor zorgen dat je dopamineniveau urenlang lager blijft. Het gevolg? Minder energie, minder motivatie en minder focus. En precies omdat dat vervelend voelt, pak je je telefoon er opnieuw bij. 

In podcastaflevering #148 van de DenkTank podcast legt Mark uit waarom zoveel professionals zich aan het einde van de dag uitgeput voelen, terwijl ze tegelijkertijd het idee hebben dat ze weinig écht gedaan hebben. We proberen beter te presteren door méér te doen, terwijl de oplossing volgens Mark juist ergens anders ligt: minder prikkels, meer rust en slimmer omgaan met aandacht.

We hebben geen focusprobleem. We hebben een rust probleem

Volgens Mark draait het probleem van focusverlies niet om een gebrek aan discipline. Het probleem is dat ons brein bijna nooit meer stilvalt.

We staan continu “aan”. Mailtjes, notificaties, LinkedIn, podcasts tijdens het wandelen, scrollen op de bank, nog even een filmpje voor het slapen. Zelfs onze ontspanning zit tegenwoordig vol prikkels. En dat heeft effect op ons brein.

“Afleiding is vaak het verdoven van ongemak,” zegt Mark Tigchelaar in de podcast. 

We scrollen niet altijd omdat het zo leuk is. Vaak scrollen we omdat we ons vervelen, stress voelen of gewoon even niet alleen willen zijn met onze gedachten. Zodra het stil wordt, grijpen we automatisch naar onze telefoon.

En precies daar ontstaat volgens hem het probleem. Want iedere nieuwe prikkel vraagt energie van je brein. Zelfs ontspanning voelt tegenwoordig vaak als werk. Voor je hersenen is er namelijk nauwelijks verschil tussen Excel en Instagram. Beide vragen cognitieve verwerking.

Waarom rust essentieel is voor focus en topprestaties

Topsporters nemen rust net zo serieus als training, omdat ze weten dat ze zonder herstel nooit maximaal kunnen presteren. Volgens Mark geldt dat net zo goed voor kenniswerkers. Je hoofd kan alleen goed werken als het regelmatig ook even géén nieuwe informatie hoeft te verwerken. 

Veel professionals proberen juist het tegenovergestelde te doen: harder werken, langer doorgaan en altijd bereikbaar zijn. Maar volgens Mark werkt dat averechts. Wanneer je continu doorgaat, blijft je stresssysteem actief. Je brein krijgt geen tijd om op te laden, waardoor je uiteindelijk juist minder scherp, minder creatief en minder productief wordt.

En dat zie je volgens hem overal terug: mensen die de hele dag bezig zijn, maar nooit echt de diepte in komen. Mensen die continu reageren op prikkels van buitenaf, maar nauwelijks nog tijd hebben om zelf na te denken.

Herken je dit? Dat je de hele dag druk bent, maar aan het einde van de dag weinig voldoening voelt? Dat je constant schakelt tussen mails, appjes en meetings, maar nauwelijks tijd hebt voor echt diep werk? Dan is deze aflevering van de DenkTank podcast waarschijnlijk confronterend herkenbaar.

De kracht van “eilanden van aandacht”

Daarom introduceert Mark Tigchelaar het idee van “eilanden van aandacht”. 

Momenten waarop je volledig aanwezig bent bij één ding.

Dat kan werk zijn, maar net zo goed een gesprek met je partner, een wandeling of een uur zonder notificaties. Niet de hele dag gefocust proberen te zijn, maar bewust momenten creëren waarop je echt de diepte in gaat.

Daar zit juist de voldoening. Niet constant reageren op prikkels, maar volledig opgaan in momenten.

Hij noemt als voorbeeld het eerste uur van je werkdag. Veel mensen beginnen hun ochtend reactief: mail openen, appjes beantwoorden, vergaderingen inrollen. Voor je het weet is het middag en heb je vooral gereageerd op wat anderen van je wilden.

Daarom pleit hij ervoor om dagelijks minimaal één uur vrij te maken voor ongestoord werken. Geen meetings, geen notificaties, geen afleiding. Gewoon één blok waarin je de diepte in kunt. Volgens hem krijg je in dat ene uur vaak meer gedaan dan in een halve dag vol onderbrekingen.

Kleine gewoontes, groot verschil

Gelukkig hoeft verandering niet groots te zijn. Mark laat zien dat de winst juist zit in kleine gewoontes. Niet in meer discipline, maar in slimmer ontworpen routines.

Een paar voorbeelden die hij in de podcast noemt:

• Geef je telefoon een vaste plek in huis
• Laat hem ’s nachts buiten je slaapkamer liggen
• Begin je dag zonder scherm (“sunlight before screenlight”)
• Gebruik je telefoon functioneel, niet als verdoving
• Reserveer dagelijks één uur zonder onderbrekingen 

De aflevering laat zien dat duurzame prestaties niet ontstaan door altijd ‘aan’ te staan, maar juist door bewust ruimte te maken voor rust, herstel en aandacht.

Wil je meer voorbeelden horen? Luister dan de hele podcast met Mark Tigchelaar.

Peak Performance met Mark Tigchelaar

De podcast is meteen ook een voorproefje van het seminar van Mark Tigchelaar: Peak Performance.

Op donderdag 4 februari 2027 staat hij in het AFAS Theater samen met Thijs Launspach, Brankele Frank en Rolf Schrama op het podium.

Samen gaan zij een dag lang de diepte in over focus, energie, prestaties en herstel. Het gaat niet alleen om hoe je beter presteert, maar vooral over hoe je dat volhoudt zonder jezelf op te branden.

Want beter presteren begint misschien niet met harder werken. Maar juist met durven stilvallen.

Bekijk het seminar >